aus: Het Financieele Dagblad, 11.09.2010

‘Duitse discussie over integratie waait niet over’

Maurits Kuypers

Berlijn

De Duitse politiek heeft vrijdag opgelucht gereageerd op het besluit van Thilo Sarrazin om zelf ontslag te nemen bij de Bundesbank. Vele politici hopen dat daarmee de felheid in het debat over de integratie van moslims wordt weggenomen. Volgens de bekende politicoloog Gerd Langguth is dat een misrekening. Sarrazin — ook wel gezien als de Duitse Wilders — heeft een discussie losgemaakt die nog lang zal doorwoeden. De commotie rond Sarrazin begon vorige week toen hij bij de presentatie van zijn boek Deutschland schafft sich ab stelde dat islamitische immigranten dom zijn, en dat die domheid erfelijk overdraagbaar is. Volgens veel politici ontoelaatbaar. Vandaar dat hij weg moest bij de Bundesbank. In de bevolking bleek echter veel steun te zijn voor de denkbeelden van Sarrazin.

Meneer Langguth, sommige mensen denken dat, nu een lange ontslagprocedure van Sarrazin uit beeld is, de rust in het integratiedebat terugkeert. Klopt dat?

‘Dat geloof ik niet. Er zal misschien minder fel worden gediscussieerd. Maar dat we nu teruggaan naar de situatie van vóór Sarrazin, geloof ik niet. Daarvoor is de onvrede in de bevolking over de integratie van nieuwkomers te groot. Daar komt nog bij dat Sarrazin nu weliswaar weg is bij de Bundesbank, maar nog niet bij de SPD. En juist de sociaaldemocraten hebben veel aanhangers met dezelfde angsten als Sarrazin. De kans bestaat nog altijd dat het wegnemen van zijn partijlidmaatschap van Sarrazin een soort martelaar maakt.’

Uit een enquête van bureau Emnid blijkt dat 18% van de Duitsers op een partij onder leiding van Sarrazin zou stemmen. Denkt u dat het er bij echte verkiezingen ook zoveel zouden zijn?

‘Nee, die 18% is duidelijk overdreven. Veel mensen zeggen zoiets in een peiling, maar als ze in het stemhokje staan, nemen ze toch een van de gevestigde partijen. Maar de kiesdrempel van 5% zou een Sarrazin-partij zeker halen.’

In Nederland haalt Geert Wilders wel veel meer stemmen. Wat is dan het verschil?

‘Ik denk juist dat de overeenkomsten tussen Nederland en Duitsland heel groot zijn. Dat geldt op tal van gebieden, waaronder ook de stijgende onvrede in de bevolking over de politiek. Het verschil is dat in Duitsland nog niemand uit de politieke elite is opgestaan om met het onderwerp integratie te scoren. Sarrazin behoort niet tot die elite. Hij heeft ook niet het charisma van Wilders of Fortuyn. Maar voor iemand die dat wel heeft, zijn er zeker mogelijkheden om een succesvolle partij op te richten ter rechterzijde van de christendemocratische CDU.’

Zijn de gevestigde politieke partijen een debat over integratie te lang uit de weg gegaan?

‘Dat is zeker zo. Met veel dingen die Sarrazin zegt, ben ik het absoluut niet eens. Dat geldt vooral voor zijn uitstapjes naar de biologie. Maar dat er in Duitsland problemen zijn met integratie, is algemeen bekend. Er is in de politiek ook wel het een en ander gebeurd, maar een openlijk debat erover heeft nauwelijks plaatsgevonden.’

Het Duitse integratiedebat wordt nu nog met woorden gevoerd. Bestaat het gevaar dat het ook komt tot fysiek geweld, zoals eerder in achterstandswijken van Parijs?

‘Die kans acht ik niet zo groot. Daarvoor is de integratie in Duitsland dan toch te goed gelukt. Maar uitsluiten kan je niks.’